İlklere imza atan Türk kadınlarını, Türkiye’nin ilk kadın bakanı ve başbakanını şüphesiz bilirsiniz. Peki ya ilk kadın çöpçüsü, ilk kadın muhabiri, ilk sendikacısı, ilk subayını tanıyor musunuz?

Türkiye Cumhuriyeti’nin İlk Kadın Kimya Profesörü Prof. Dr. Remziye Hisar

Prof. Dr. Remziye Hisar birçok ilke imzasını atmış bir Türk kadını. Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın kimyacısı olmasının yanı sıra Fransa’nın Sorbonne Üniversitesi’nden mezun olan ilk Türk kadını.

İlk Kadın Öğretmen

Mustafa Kemal Atatürk ile yolları birçok kez kesişen Refet Angın, birinci karşılaşması olan ilkokul yıllarında Atatürk’ün “Büyüyünce ne olacaksın çocuk?” sözüne, “Öğretmen” diye cevap verir. İkinci karşılaşmalarında ise Öğretmen Okulu öğrencisidir ve Atatürk’e “Bakın sözümü tuttum Paşam. Öğretmen olacağım işte.” dediğinde, Atatürk onun Gelibolu’daki küçük kız olduğunu derhal hatırlar ve bunu belirterek, ne öğretmeni olmak istediğini sorar. ‘Matematik’ cevabını alınca “Hayır tarih öğretmeni olacaksın. Çünkü nesillere tarihlerini öğretmek en önemli vazifedir.” sözü üzerine Refet Angın, tarih öğretmeni olmaya karar verir.

İlk Kadın Tiyatro Oyuncusu

Afife Jale, Müslüman kadınların sahnede rol yapması, oynaması günah ve yasak olan bir dönemde zoru başardı. Babası oyunculuğun hafiflik olduğunu düşündüğü için bu işi yapmasına karşıydı, fakat annesi sanatçıya hep destek olmuştu. Hüseyin Suat’ın “Yamalar” adlı oyunundan Emel adlı bir rolde oynamaya başladı. Ancak yasaklardan dolayı oyunları sürekli polis tarafından baskına uğruyordu. Ve nihayet 1923 yılında Mustafa Kemal Atatürk, Türk kadınına sahneye çıkma yasağını ortadan kaldırdı. Ve Afife Jale özgür bir şekilde oyunculuğunu yapmaya başladı.

Kore Savaşını Görüntüleyen İlk Türk Kadın Fotoğrafçısı

25 Temmuz’da Cumhurbaşkanı Celal Bayar’ın başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu’nda Kore Savaşı’na katılmak üzere 4.500 kişilik silahlı birliğin Birleşmiş Milletler emrine verilmesi kararlaştırıldı. Hürriyet Gazetesi savaşın görüntülenmesi için Semiha Es’i görevlendirdi. 11 Kasım 1950 tarihinde gazetede verilen Kore eki ile Türkler savaşı Semiha Es’in objektifinden izleme olanağına kavuştu.

İlk Kadın Milletvekili

Seçilme hakkını kullanan ilk kadın olan Benal Arıman 1935 yılında Atatürk’ün meclisinde bileğinin hakkıyla kazanan ilk kadın milletvekilidir. Sorbonne Üniversitesi’nde edebiyat eğitimi alan Arıman daha sonra İzmir’de Halk Partisi’nde görev almış kadınların partilere girmediği o yıllarda latin alfabesinin öğrenilmesi ve yaygınlaşabilmesi için çaba harcıyordu. Daha sonra milletvekili seçilen Arıman belediye ve parti üyeliğinden sonra bir kadın olarak konumundan ötürü hiçbir rahatsızlık yaşamamış olduğunu dile getirmektedir. 16 yıl süreyle kadın milletvekili olarak görev yapan Benal Arıman hamileliği döneminde yıllık izinlerini kullanıp gizlice doğum yapmış ve hamileliği esnasında TBMM’de bulunmamayı uygun görmüştür.

İlk Kadın Doktor

Balkan Savaşı günlerinde cepheden getirilen pek çok yaralıyı görüp doktor olmaya karar veren Safiye Ali, bir kadın olarak tıp eğitimi almak için çok çabaladı ve dönemin Maarif Vekili Şükrü Bey’in desteği ile Almanya’ya tıp eğitimine gönderildi. Kısa sürede Cağaloğlu’nda açtığı klinikte tedaviye başlayan Safiye Ali o dönemin ünlü doktorlarından Besim Ömer Paşa Akil Muhtar ve Operatör Emin Bey’den büyük destek gördü.

İlk Kadın Hemşire

Esma Deniz 73 yılını hemşireliğe adadı. 95 yaşında hayata gözlerini yuman Deniz 1943 yılında açılan Türk Hemşire Derneği’nin kurucularından olup bu derneğin 18 yıl süreyle başkanlık görevini üstlendi. Türk hemşirelerini Uluslararası Hemşireler Birliği’nde temsil eden Esma Deniz Türkiye’nin Toplum Sağlığı Hemşiresi ünvanına sahipti. Kızılay Özel Hemşirelik Lisesi’nin organizasyonunda görev aldı. Florence Nightingale Hemşirelik Okulu’nun kurulmasına da katkılarda bulunmuştu.

İlk Kadın Avukat

Süreyya Ağaoğlu tarihimize ilk kadın avukat olarak geçmiştir. Hukuk fakültesine kaydını yaptırmak istediğinde ise; engellerle karşılaşır. Dönemin kadınlarının henüz çarşafla dolaştığı bir zamanda başını bile kapatmadan görüşmeye giden Ağaoğlu, Selahattin Bey’e fakülteye girmek istediğini söylediğinde odanın içinde kahkahalar yankılanır.

İlk Kadın Heykeltraş

Heykellere şekil veren ilk kadın parmakları Sabiha Bengütaş’a ait. O, Türkiye’nin ilk kadın heykeltraşı olarak tanınıyor. Atatürk, İsmet İnönü, Abdülhak Hamid, Ahmet Haşim, Bedia Muvahhit gibi tarihte iz bırakan pek çok kişi onun parmaklarında yoğurduğu çamurla abideleşti.

İlk Kadın Pilot

1925 yılında Bursa’yı ziyaret eden Atatürk tarafından evlat edinildi. Sabiha Gökçen’e “Gökçen” soyadı, henüz havacılıkla ilgisinin olmadığı 1934 yılında Soyadı Kanunu’nun çıkmasıyla Atatürk tarafından verildi. Çankaya İlkokulu ve İstanbul Üsküdar Kız Koleji’nde eğitim gören Sabiha Gökçen, 1935’te Türk Hava Kurumu’nun Türk Kuşu Sivil Havacılık Okulu’na girdi. Ankara’da yüksek planörcülük brövelerini aldı. Gökçen, 7 erkek öğrenci ile birlikte Rusya’ya gönderildi ve orada yüksek planörcülük eğitimini tamamladı. 1936’da Eskişehir Askeri Hava Okulu’na girdi ve burada aldığı özel eğitimden sonra askeri pilot oldu.

İlk Kadın Büyükelçi

Filiz Dinçmen 1961 yılında Dışişleri Bakanlığı BM Dairesi 3. katibi oldu. 1982 yılında Hollanda Lahey Büyükelçisi olan Dinçmen 1984 yılında Strasbourg’da Avrupa Konseyi Türkiye Daimi Temsilcisi oldu. 1988 yılında ise; bakanlığın ilk kadın müsteşar yardımcısı ve 1991 yılında bakanlık sözcüsü oldu. Filiz Dinçmen’e göre kadın katkısı olmazsa ülke kalkınamaz. Kadınların Türkiye’de tüm haklara ulaşması ve toplumun gelişmesine kalkınmasına yardımcı olmaları, bu yolda sorumluluk yüklenmeleri bir zorunluluktur.

İlk Kadın Muhabir/Gazeteci

Selma Rıza ilk kadın gazetecidir. Sorbonne Üniversitesi’ne giden Selma Rıza Paris’te yaşadığı 10 yıl boyunca Osmanlı İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne üye olur. Bu cemiyetin tek kadın üyesi olan Selma Rıza Fransızca olarak Paris’te yayınlanan Meşveret Gazetesi de ve Türkçe olarak yayınlanan Şura-yı İmmet gazetesinde çalışır.

Türk Cumhuriyeti’nin İlk Kadın Bakanı

Cumhuriyet döneminin ilk kadın bakanı 1971 yılında kurulan partiler üstü Nihat Erim Hükümeti’nde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanı olarak görev alan Prof. Dr. Türkan Akyol, Başbakan Nihat Erim tarafından parlamento dışından atanmıştı. Bakanlığının sekizinci ayında hükümet içinde çıkan anlaşmazlıklardan ötürü 11 Bakan ile birlikte görevinden istifa eden Akyol istifasının ardından Ankara Üniversitesi Rektörlüğü’ne seçildi ve 1983 yılında SODEP’in kurucusu olarak siyasete atıldı. Günümüzde serbest doktorluk yaparak yaşam sürdürmektedir.

Su Aydoğdu | ODTÜ Uluslararası İlişkiler

“Yaşam” kategorisinden benzer yazılar:

Kanada’nın Sıra dışı ve Renkli Kabinesi

Geçtiğimiz sene yenilenen Kanada hükümeti diğer ülkelerden farklı ve daha renkli bir kabine sistemi oluşturmuştu. Başbakan Justin Trudeau yeni kabinede eşit sayıda kadın ve erkek bakanlara yer vermesinin nedenini “Çünkü 2015 yılındayız!” diye açıklayarak eşitliğin hayatımıza yerleşmesinin zamanının geldiğini vurguladı…devamı için tıklayın.

Yazar Hakkında

İlgili Yazılar

Yorum Yazın